1397-7-2     2018-9-24     بروز شده در: 1397/7/1 - 20:08:17      ENGLISH  
پربازدیدها
پربحث ها


به فیسبوک ما بپیوندید.


ما را در تویتر دنبال کنید.


مشترک کانال تلگرامـ ما شوید.


خواندنی ها
مرگ و ماندن؛ روایت مسافری بازگشته از شهر آشوب

10 حقیقتی که اعتماد شما را به سازمان سیا از بین میبرد

از زندگی‌هـالیوودی تا معنویت اسلـامـ

هشدار قرآنی امامـ علی(علیه السلـام) درباره خلف وعده مسئولـان به مردمـ

در سایه سار قلمـ

ماجرای کشوری که یک شبه گدا شد / سرگذشتی که باید از آن درس گرفت

یک افغانستانی در قزاقستان ۵۸ هزار دالر پیداشده را به صاحبش بازگرداند

تعداد حملـات تروریستی در افغانستان و دنیا چقدر است؟

گل حیدر، یا زینب...

گمانه‌زنی‌ها درباره خروج سفیر امریکا از هتل «اینترکانتیننتال» پیش از حمله مهاجمان انتحاری

کف زدن حامد کرزی برای رئیس رژیمـ کودک کُش و اشغالگر قدس

تصمیمـ ترامپ یعنی پایان کار اسرائیل/ در صورت حمله اسرائیل در دفاع از سوریه تردید نمی‌کنیمـ

درباره صله رحمـ بیشتر بدانید

مردی که دنیا را نجات نداد

پشیمانمـ، زندگی امـ را تباه کردمـ

آرشیو خواندنی ها


مقالـات
حمله عقاب به خرس و اژدها

ذلیل شدن عاشورا ستیزان

شیعه هر چه دارد از عاشورا است

بردگی مدرن در فضای مجازی/ قسمت اول

واکاوی حمله اخیر اسرائیل به سوریه؛ چرا دمشق پاسخ کوبنده نمی‌دهد؟

زهیر میرود، اما اما پارچه‌هـا و پرچمـ‌هـای عزاداری حسینی فراگیرتر خواهد شد

امامـ سجاد علیه السلـامـ از کربلـا تا شهادت

زمزمه‌های سیاسی حذف دالر از مبادلـات جهانی

احمد شاه مسعود، پاسدار زبان فارسی در آشفتگی‌هـای افغانستان

راهبردهای ناکامـ، جنرال‌های ناتوان

تعصب ورزی کنش غیر عقلـائی جامعه دینی

جنگ افغانستان تمامـ نمی شود؟!

دنیای رقابتی رسانه‌هـا

خرید اس -400؛ دروازه‌ایی برای تقابل نزدیک ترکیه با غرب

انتخابات؛ از صندوق‌های خالی تا رأی‌های خیالی

آرشیو مقالـات


مصاحبه ها
کارشکنی‌های امریکا؛ زمینه‌ساز طرح بازبینی در پیمان‌نامه امنیتی کابل- واشنگتن

بحران استعفاها در پرتو برنامه واشنگتن برای صلح کابل با طالبان

برخی خارجی‌هـا به دنبال تأمین منافع خود در افغانستان هستند

«ائتلـاف بزرگ ملی افغانستان» بدنبال چیست؟

تحلیلگران: تغییر حکومت در پاکستان تاثیری در بهبود اوضاع افغانستان ندارد/ عمران خان: می‌خواهمـ با افغانستان روابط خوب داشته باشیمـ

تاریخ نشر:
1396/1/13 - 11:24:52
تعداد بازدید: 377
با دوستان خود به اشتراک بگذارید

دورنمای ثبات و امنیت در افغانستان (قسمت اول)
دورنمای ثبات و امنیت در افغانستان (قسمت اول)

پس از روی‌کار آمدن حکومت وحدت ملی در اواخر سپتامبر ۲۰۱۴، رییس جمهور اشرف غنی برای تامین فضای اعتماد و ایجاد فصل نو در روابط با پاکستان و تامین صلح به اسلـامـ آباد و متعاقبا به راولپندی مقر فرماندهی ارتش پاکستان سفر کرد تا مگر بتواند گرهی از مشکل صلح افغانستان بگشاید.

بررسی ابعاد پیچیده و چندوجهی مولفه‌هـای اصلی ثبات و امنیت در افغانستان نشان میدهد که اوضاع امنیتی کشور در سال آینده شرایط امیدوارکننده‌ای نخواهد داشت. واقعیت این است که افغان‌هـا حدود چهار دهه است که سطح قابل قبولی از ثبات سیاسی و به ویژه امنیتی را تجربه نکرده اند. سیاست، اجتماع، فرهنگ و امنیت، مفاهیمی هستند که عموماً یکدیگر را تحت تأثیر قرار میدهند. این تأثیرپذیری در افغانستان موجب شده شاخص‌هـای ثبات و امنیت در وضعیت بدی قرار گیرند. برای ورود به این مبحث ابتدا لـازمـ است بطور اجمال نگاهی به اوضاع افغانستان در دو حوزه داخلی و خارجی داشت تا در نهایت به یک جمع بندی مشخص نائل شد:

الف) حوزه داخلی:

1- آخرین وضعیت حکومت وحدت ملی:

سومین مرحله انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در سال 1393 به دور دومـ کشیده شد. در این دور سلـامت انتخابات در رقابت میان محمداشرف غنی و عبداله عبداله ازسوی کاندیدای حزب جمعیت اسلـامی شدیداً زیرسؤال رفت و درنتیجه پروسه انتخابات در ایستگاه آخر در بن بست قرار گرفت. با مداخله جان کری، وزیر امور خارجه وقت امریکا، دو گروه انتخاباتی بر تأسیس حکومت وحدت ملی و تقسیمـ برابر مناصب حکومتی به توافق رسیدند. اکنون نزدیک به سه سال از عمر این حکومت میگذرد؛ اما در طی این مدت، حکومت وحدت ملی در چند پیچ خطرناک، خطر سقوط را از سرگذرانده است. باور عمومـ تحلیلگران مسائل افغانستان این است که تداومـ اختلـافات جاری در حکومت وحدت ملی میتواند در نهایت به شکل گیری بحران‌هـای سیاسی و اجتماعی در افغانستان  بیانجامـد. همزمانی بروز این اختلـافات و تاثیر آنها بر روحیه نیروهای نظامی دولتی از یک طرف و اوج گیری تحرکات نظامی طالبان و نمایش قدرت از سوی آنها در قالب تلـاش برای  سقوط یک یا چندولـایت از طرف دیگر قابل توجه است. ضمن اینکه برطرف نشدن اختلـافات باعث شده است تا اعتماد مردمـ به دولت وحدت ملی افغانستان کاهش یابد. براساس آخرین نظرسنجی‌هـا، تنها ۳۷ درصد از مردمـ افغانستان معتقدند که کشور در مسیر درستی در حرکت است. دراین چارچوب از میان مشکلـات عدیده‌ای که افغانستان با آن مواجه است ناامنی و بیکاری بزرگ ترین چالش‌هـای فراروی دولت وحدت ملی ارزیابی شده است. در کنار این موضوع برخی محافل داخلی افغانستان نیز براین باورند که خروج میزان قابل توجهی از نیروهای بین المللی در سال ۲۰۱۴ از کشور، نیروهای ملی امنیتی افغانستان را با مشکلـات فراوانی روبرو ساخت که دراین میان تشدید حملـات طالبان و افزایش روز افزون فعالیت گروه‌هـای تروریستی خارجی مانند جنبش اسلـامی ازبکستان و گروه داعش در افغانستان از آن جمله اند. میتوان نامـ برد. همـ زمان با شک و تردیدی که در باره ثبات سیاسی افغانستان پس از انتخابات ریاست جمهوری سال1393 ایجاد شد، افغانستان شاهد خروج بخش عظیمی از سرمایه مالی و انسانی از کشور بود. هزاران جوان افغان امید شان را برای آینده از دست داده و کشور را ترک کردند. همچنین ساختار فعلی دولت وحدت ملی مبتنی بر تقسیمـ مساوی قدرت، کارآیی حکومت را به مشکل مواجه ساخته و مانع عملکرد موثر و منسجمـ آن گردیده است. اختلـافات سیاسی و عدمـ وجود اتفاق نظر میان رییس جمهور، رییس اجرایی و پارلمان در تعیین وزیر دفاع و تاخیر در این خصوص، تضعیف عمل کرد نیرو‌هـای نظامی را سبب شد. بگونه‌ای که فقدان رهبری منسجمـ نظامی به تضعیف روحیه سربازان انجامید.

متاسفانه افغانستان با تهدید‌هـا و چالش‌هـای سنگین روبرو بوده و این امر میتواند تهدیدی برای آینده ثبات سیاسی افغانستان باشد. به شکلی که بخش عمده‌ای از توان و انرژی دولت وحدت ملی بجای تمرکز بر اصلـاحات بنیادین در حوزه‌هـای مختلف داخلی بر محور چهره‌هـا و  تصمیمـ گیری‌هـا یا جناح‌هـای مشخص متمرکز بود که همین ساختار باعث ایجاد مشکلـات دست و پا گیر برای روند اصلـاحات بنیادین شده و تأثیرات منفی را بر اقتصاد و امنیت افغانستان تاکنون به همراه داشته است. درشرایطی که انتظار میرفت دولت برنامه‌هـا و اقدامات خود را اولویت بندی کند، فرآیند طولـانی تصمیمـ گیری درنظامـ اداری پرپیچ و خمـ که درنهایت باید با تصمیمات بروکراتیک ارگ ریاست جمهوری تعیین تکلیف شود، باعث شد تا خیلی از پست‌هـای کلیدی در مرکز و ولـایات تا مدت ‌هـای طولـانی خالی بماند. بررسی رویکردها و جهت گیری‌هـای دولت وحدت  ملی نیز نشان میدهد که این دولت از یک سو بدنبال اجرای برنامه‌هـای اصلـاحی دراز مدت و حصول دستاوردهای سریع و فوری بوده تا در کوتاه مدت باعث تأمین امنیت، بهبود ارائه خدمات و ایجاد شغل شود و از سوی دیگر این دولت بدنبال برنامه‌هـای بلند مدت اقتصادی با رویکرد تجارت در سطح منطقه و ایجاد نقطه اتصال ترانزیت منطقه ای، افزایش درآمد کشور از طریق استخراج منابع طبیعی، و آغاز پروژه‌هـای زیربنایی میباشد. روشن است که این برنامه‌هـا منوط به پیگیری جدی سیاست‌هـای کلـان ملی و مناسبات اقتصادی منطقه‌ای است و سال‌هـا نیاز است تا این برنامه‌هـا به ثمر برسند. موضوعی که با شرایط عمومی دولت وحدت ملی بخصوص نظامـ دیوانسالـاری اداری آن در تناقض و تضاد آشکار میباشد.

دولت وحدت ملی بارها وعده داده است که در مقابل فساد خواهد ایستاد. این موضوع تاکنون نتایج ملموسی در زندگی مردمـ عادی افغانستان به همره نداشته است. به شکلی که۹۰ درصد از مردمـ افغانستان درطی یک نظرسنجی در سال 1394 اظهارداشته اند که فساد یک مشکل در زندگی روزمره شان است. همچنین براساس این نظرسنجی، دولت از کاهش اعتماد عمومی رنج میبرد. به عبارت دیگر بدلیل اختلـافات درونی در دولت وحدت ملی، پیامـ‌هـا و موضع گیری‌هـای متناقضی در مورد مسائل کلیدی منتشر میگردد که بر بیاعتمادی مردمـ نسبت به حکومت افزوده است. در یک چنین شرایطی بنظر میرسد گسترش ناامنی‌هـا در بستر فعالیت‌هـای تروریستی از یک سو و تلـاش برای آغاز منازعات فرقه‌ای دیرینه از سوی برخی بازیگران فرامنطقه‌ای از سوی دیگر،احتمالـاً میتواند به امکان شکل گیری چند بحران همـ زمان در افغانستان بیانجامد.

2) تشدید ناامنی‌هـا و برخوردهای نظامی درسایه افزایش کاشت و تجارت مواد مخدر :

با نگاهی به شرایط امنیتی افغانستان به خصوص در حوزه جنوب کشور و مشاهده وضع موجود به نظر میرسد که نیروهای طالبان با وجود تنگناهای موجود و فشار ناشی از حملـات نیروهای دولتی و خارجی، توانسته اند تا حد زیادی توان از دست رفته خود را احیا کرده و مناطق قابل توجهی از افغانستان را از جنوب گرفته تا شمال و از غرب تا شرق کشور را تحت تسلط خود درآورده و روز به روز بر دامنه فعالیت خود بیافزایند. البته دراواسط  سال 1395 برخی شایعات در افغانستان از حضور میدانی تعدادی از رهبران شبکه حقانی و شورای کویته در افغانستان حکایت میکرد که احتمالـاً ناشی از انتقال آنها از پاکستان به داخل افغانستان (درنتیجه فشارهای امریکا به پاکستان) بوده است. دیدگاهی وجود دارد مبنی بر این که طالبان با حمایت‌هـایی که از بیرون میشود قصد دارد در مرحله فعلی راه‌هـای اتصال افغانستان به آسیای مرکزی را ناامن کرده و از طرف دیگربا توسعه جنگ درمناطق هلمند، هرات و فراه، حلقه اتصال راه هــای ترانزیت افغانستان به ایران را تضعیف کرده و در عمل راه‌هـای ترانزیت را در انحصار مرزهای پاکستان نگه دارد. سال زراعی گذشته باتوجه به بارش‌هـای بسیار و آب و هوای مناسب سبب شد تا کاشت و تولید مواد مخدر بخصوص در ولـایت هلمند افغانستان به نحو بسیار فزاینده‌ای افزایش یابد. از این رو گسترش ناامنی‌هـا درسایه ارتباط ارتزاق فعالیت‌هـای تروریستی از طریق تجارت مواد مخدر قابل توجه است.

3- توافق دولت با حزب اسلـامی حکمتیار:

بنا به نظر برخی تحلیل گران توافق اشرف غنی با حکمتیار را باید در چهارچوب‌هـای سیاسی دید. اشرف غنی به مدد سوابق جهادی حکمتیار میتواند موازنه برهمـ خورده خود و عبداله را بهبود بخشد؛ اما از منظر صلح سازی، توافق نامه صلح با حکمتیار دست کمـ واجد یک پیامـ مهمـ است و آن این که دولت وحدت ملی بشدت علـاقه مند رسیدن به توافق با گروه‌هـای معارض است. توافق صلح با حکمتیار هرچند کمکی به بهبود وضعیت امنیتی افغانستان نکرده است، بااین حال واجد پیامـ مثبتی برای طالبان و سایر گروه‌هـای افراط گرا بوده که دولت مرکزی آمادگی پذیرش آنها به عنوان کنشگران سیاسی قانونمند را دارد. این پیامـ در کنار سایر تحولـات داخلی و بین المللی میتواند فرآیند مذاکرات صلح افغانستان را به طور چشمگیری تسهیل کند؛ به ویژه آن که روسیه و ایران نیز در سازوکارهای مشخص به این فرآیندها وارد شده اند. بااین حال، این موضوع نباید به معنای تحقق صلح و ثبات در کوتاه مدت تلقی شود. درکنار این دیدگاه خوش بینانه، نگرانی‌هـا و دیدگاه‌هـای بدبینانه‌ای نیز وجوددارد. دراین چارچوب گفته میشود هرچند توافق دولت مرکزی با حزب اسلـامی حکمتیار با استقبال بسیاری از طرف‌هـای داخلی و خارجی مواجه شد اما با توجه به شناختی که از خصلت‌هـای فردی و سوابق و عملکرد شخص گلبدین حکمتیار وجود دارد، بنظر میرسد ورود رهبرحزب اسلـامی به صحنه‌ی سیاسی افغانستان میتواند ظرفیت‌هـایی را برای بازی سازی برخی بازیگران ناراضی از وضع موجود منطقه به خصوص عربستان سعودی فراهمـ آورد.

4- حضور داعش در افغانستان:

حدود سه سال پس از انتشار نخستین گزارش‌هـا از حضور و فعالیت مسلحانه، تبلیغ و عضوگیری عناصر مرتبط با گروه تروریستی داعش در افغانستان، اکنون در نگاه کلی و درچارچوب آخرین گزارش‌هـای منتشره به نظر میرسد عرصه چه به لحاظ نظامی و چه تبلیغاتی بر صدها یا شاید هزاران عنصر داعشی در کشور بسیار تنگ شده است. ازیک سو، حملـات بیامان نیروهای طالبان به مواضع داعش در ولـایات شرقی و بعضاً مرکزی افغانستان، مانند ننگرهار و غزنی تلفات سنگینی بر داعشی‌هـا وارد آورده، ازسوی دیگر، حملـات نیروهای امنیتی افغان با پشتیبانی نسبی هوایی (ناتو) (به خصوص پهپادهای امریکایی) و رصد مستمر اطلـاعاتی تحرکات داعش در داخل افغانستان و در طول مرزهای گسترده و ناامن با پاکستان توسط نهادهای استخباراتی غربی، به ظاهر مجال خاصی برای تداومـ حضور نظامی و حتی عضوگیری بیدغدغه داعش در منطقه باقی نگذاشته است. از ظاهر امر پیداست که داعش به قدری در یک سال اخیر تضعیف شده که حتی به سرقت احشامـ روستاییان و ربودن و کشتن غیرنظامیان به ویژه اقلیت شیعه در شمال و غرب افغانستان روی آورده تا شاید با ایجاد فضای رعب و وحشت، و واداشتن افغان‌هـا به اطاعت از دستورات این گروه تکفیری، بــه اهداف خود درزمینۀ تبدیل افغانستان به نقطه ثقل (ولـایت خراسان) داعش دست یابد؛ اما این همۀ واقعیت نیست. به باور ناظران، گروه داعش دست کمـ با سه دشمن جدی در مسیر تحقق آرمان خویش در تصرف کامل افغانستان روبه روست، درعین حال میتوانند برخی فرصت‌هـا را نیز برای عرض اندامـ در اختیار آن گروه در افغانستان و منطقه قرار دهند:

اول، طالبان افغان؛ قدرت نمایی‌هـای آنان در طول سال 2016 داعش را از دستیابی به اهدافش در شرق، مرکز و جنوب افغانستان بازداشت؛ اما همین مقاومت نظامی طالبان باعث شد که داعش بیشتر متوجه شمال و غرب افغانستان شود و وقایعی که طی چند ماه اخیر در ولـایات شمالی کندز، فاریاب، جوزجان، بغلـان و غور در غرب افغانستان به نیروهای تکفیری نسبت داده شده، در واقع پیامدهای ناگوار اتحاد تاکتیکی عناصر داخلی و خارجی (ازبک، چچنی، ایغور، پاکستانی و عرب) وابسته به داعش با نیروهای طالبان بوده است.

دومـ، رهبران قبایل در طول (خط دیورند) گفته میشود داعش چهار زندان در این منطقه گسترده و به نگهداری از حدود دوصد نفر از رهبران و بزرگان محلی مخالف اختصاص داده است، همچنین شمار دیگری از این رهبران تاکنون بر اثر عملیات انتحاری یا به روش‌هـای وحشیانه دیگری ازجمله سربریدن و انفجار بمب زیر محل استقرار آنان توسط داعشی‌هـا کشته شده اند. جرمـ اصلی رهبران و بزرگان قبایل افغان و پاکستانی را میتوان حمایت از طالبان و تا حدی از دولت‌هـای کابل و اسلـامـ آباد در برابر داعش دانست. سومـ، اقلیت قومی ـ مذهبی (هزاره) که به علت شیعه بودن، قربانی اندیشه‌هـای تکفیری و بعضاً قومی حامیان محلی داعش در دوسوی مرز افغانستان و پاکستان میشوند. البته بنظر میرسد هدف اصلی داعش آن است که از طریق کشتار هزاره‌هـا، یک جنگ مذهبی تمامـ عیار را فراهمـ سازد.

سومـ، موضع روسیه: در کنار ایران، روسیه نیز از دشمنان داعش محسوب میشود، با این تفاوت که خصومت مسکو با این گروه تروریستی بیشتر جنبه سیاسی ـ امنیتی دارد تا ایدئولوژیک. درواقع روس‌هـا به بهانه نزدیک شدن عناصر داعشی به مرزهای شمالی افغانستان با سه کشور تاجیکستان، ازبکستان و ترکمنستان و تلـاش پیگیر داعش برای عضوگیری و بسترسازی برای اجرای عملیات تروریستی درآسیای مرکزی، به ویژه در دره فرغانه ازبکستان، بیش از دو سال است که با طالبان در حال مذاکره و تعامل مخفیانه بوده و در ماه‌هـای اخیر ضمن علنی کردن این رابطه، سعی دارند با مسلح کردن این گروه پیکارجو، راه نفوذ داعش به آسیای مرکزی را سد کنند، و همزمان نقش خود را به عنوان یک کنش گر مهمـ در عرصه تحولـات افغانستان تقویت کنند. روسیه درعین حال مدعی است که تهدید داعش فقط دامان این کشور را نخواهد گرفت، به همین بهانه بدون دعوت از دولت افغانستان، نمایندگان چین و پاکستان را به مذاکرات سه جانبه مسکو در دسامبر 2016 با هدف جلب همکاری این دو همسایه افغانستان برای مبارزه با داعش و تسهیل روند گفت وگوهای مستقیمـ مسکو ـ طالبان، فراخواند. از طرف دیگر، مواضع دوگانه برخی از کنش گران در تحولـات مرتبط با داعش در افغانستان نشان میدهد که نمی توان به طور مطلق گفت این گروه تروریستی در آینده نخواهد توانست در افغانستان به مثابه یک بازیگر مؤثر دردسرساز شود. یکی از این کنشگران، امریکاست که رئیس جمهور جدید آن به طور تلویحی از تداومـ استقرار و حتی افزایش نظامیان امریکایی در خاک افغانستان سخن گفته؛ اما پیرامون تحرکات وابستگان به داعش در کشور موضع گیری صریحی، مانند آنچه درخصوص اقدامات این گروه در غرب آسیا ابراز کرده، از (دونالد ترامپ) دیده نشده است. درواقع به نظر میرسد، ترامپ تیمـ امنیت ملی و وزارت دفاع را که در رأس آن، جنرال جیمز ماتیس (فرمانده پیشین نیروهای امریکا و ناتو در افغانستان) قرار دارد، فعلـاً قصد دارند که نبردها میان دولت کابل با داعش را زیرنظر داشته باشند و از سرکوب داعشی‌هـا که توسط دولت اوباما اجرا میشد، تا حد زیادی دست برداشته اند. این امر، مبارزه با داعش را برای نیروهای امنیتی افغان که از حمایت مؤثر هوایی برخوردار نیستند، به مراتب دشوارتر کرده و راه را برای توسعه نفوذ جغرافیایی تروریست‌هـا در افغانستان هموار میکند. همزمان، انفعال مشکوک پاکستان در مبارزه با افراط گرایان وابسته به داعش در خاک خود نیز باعث شده است تا هر روز بیش ازپیش شاهد اقدامات تروریستی تکفیری‌هـا در کابل و دیگر نقاط افغانستان باشیمـ.

ادامه دارد







*
*

*



نیز بخوانید

حمله عقاب به خرس و اژدها


ذلیل شدن عاشورا ستیزان


شیعه هر چه دارد از عاشورا است


بردگی مدرن در فضای مجازی/ قسمت اول


واکاوی حمله اخیر اسرائیل به سوریه؛ چرا دمشق پاسخ کوبنده نمی‌دهد؟


زهیر میرود، اما اما پارچه‌هـا و پرچمـ‌هـای عزاداری حسینی فراگیرتر خواهد شد


امامـ سجاد علیه السلـامـ از کربلـا تا شهادت


زمزمه‌های سیاسی حذف دالر از مبادلـات جهانی


احمد شاه مسعود، پاسدار زبان فارسی در آشفتگی‌هـای افغانستان


راهبردهای ناکامـ، جنرال‌های ناتوان

بالـا          نشریه انصار ©  |  درباره ما  |  ارتباط با ما  |  پیوندها  |  طراحى و پشتيبانى توسط: شركت شبكه نگاه
استفاده از مطالب اين سايت با ذكر منبع (لينك سايت) مجاز است. فروشگاه اینترنتی نعلبندان