1397-7-2     2018-9-24     بروز شده در: 1397/7/1 - 20:08:17      ENGLISH  
پربازدیدها
پربحث ها


به فیسبوک ما بپیوندید.


ما را در تویتر دنبال کنید.


مشترک کانال تلگرامـ ما شوید.


خواندنی ها
مرگ و ماندن؛ روایت مسافری بازگشته از شهر آشوب

10 حقیقتی که اعتماد شما را به سازمان سیا از بین میبرد

از زندگی‌هـالیوودی تا معنویت اسلـامـ

هشدار قرآنی امامـ علی(علیه السلـام) درباره خلف وعده مسئولـان به مردمـ

در سایه سار قلمـ

ماجرای کشوری که یک شبه گدا شد / سرگذشتی که باید از آن درس گرفت

یک افغانستانی در قزاقستان ۵۸ هزار دالر پیداشده را به صاحبش بازگرداند

تعداد حملـات تروریستی در افغانستان و دنیا چقدر است؟

گل حیدر، یا زینب...

گمانه‌زنی‌ها درباره خروج سفیر امریکا از هتل «اینترکانتیننتال» پیش از حمله مهاجمان انتحاری

کف زدن حامد کرزی برای رئیس رژیمـ کودک کُش و اشغالگر قدس

تصمیمـ ترامپ یعنی پایان کار اسرائیل/ در صورت حمله اسرائیل در دفاع از سوریه تردید نمی‌کنیمـ

درباره صله رحمـ بیشتر بدانید

مردی که دنیا را نجات نداد

پشیمانمـ، زندگی امـ را تباه کردمـ

آرشیو خواندنی ها


مقالـات
حمله عقاب به خرس و اژدها

ذلیل شدن عاشورا ستیزان

شیعه هر چه دارد از عاشورا است

بردگی مدرن در فضای مجازی/ قسمت اول

واکاوی حمله اخیر اسرائیل به سوریه؛ چرا دمشق پاسخ کوبنده نمی‌دهد؟

زهیر میرود، اما اما پارچه‌هـا و پرچمـ‌هـای عزاداری حسینی فراگیرتر خواهد شد

امامـ سجاد علیه السلـامـ از کربلـا تا شهادت

زمزمه‌های سیاسی حذف دالر از مبادلـات جهانی

احمد شاه مسعود، پاسدار زبان فارسی در آشفتگی‌هـای افغانستان

راهبردهای ناکامـ، جنرال‌های ناتوان

تعصب ورزی کنش غیر عقلـائی جامعه دینی

جنگ افغانستان تمامـ نمی شود؟!

دنیای رقابتی رسانه‌هـا

خرید اس -400؛ دروازه‌ایی برای تقابل نزدیک ترکیه با غرب

انتخابات؛ از صندوق‌های خالی تا رأی‌های خیالی

آرشیو مقالـات


مصاحبه ها
کارشکنی‌های امریکا؛ زمینه‌ساز طرح بازبینی در پیمان‌نامه امنیتی کابل- واشنگتن

بحران استعفاها در پرتو برنامه واشنگتن برای صلح کابل با طالبان

برخی خارجی‌هـا به دنبال تأمین منافع خود در افغانستان هستند

«ائتلـاف بزرگ ملی افغانستان» بدنبال چیست؟

تحلیلگران: تغییر حکومت در پاکستان تاثیری در بهبود اوضاع افغانستان ندارد/ عمران خان: می‌خواهمـ با افغانستان روابط خوب داشته باشیمـ

تاریخ نشر:
1394/10/29 - 08:58:5
تعداد بازدید: 601
با دوستان خود به اشتراک بگذارید

خرس قطبی بیدار می‌شود؛ نگاه روس‌ها به افغانستان
خرس قطبی بیدار می‌شود؛ نگاه روس‌ها به افغانستان

مصباح زاده

اشاره: خرس قطبی اصطلـاحی است که در دوران جنگ سرد اتحاد شوروی سابق را با آن تعریف می‌کردند و بدیهی است که مخاطب اصلی روس‌ها بودند که در حال حاضر نیز وارث شوروی سابق هستند. روسها در چندماه گذشته با شرکت در جنگ سوریه و حمایت از دولت این کشور برای اولین بار بعد از سقوط شوروی نشان دادند که جرأت ایستادن در برابر امریکا و متحدینش را پیدا کرده و قصد دارند قدرت گذشتهٔ شان‌ را به نحوی احیا کنند. توجه روسیه به بحران افغانستان و خبرهایی که در این رابطه در یک ماه اخیر منتشر شد نیز نشان می‌دهد که روسها می‌خواهند پس از سالها انفعال سیاسی و نظامی، سیاست فعال‌تری را در رابطه با افغانستان دنبال کنند. در این نوشته به این سؤال پرداخته می‌شود که روسیه چه نقشی را می‌خواهد در افغانستان بازی کند؟

****

کشور روسیه در یک ماه اخیر تحرکات سئوال برانگیزی را در رابطه با افغانستان بروز داده است. منابع خبری از برقراری ارتباط میان مقامـ‌های روس و طالبان به منظور مبارزه با داعش گزارش دادند. گفته می‌شود که مذاکره با طالبان در بالـاترین سطح یعنی میان ولـادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه و ملـا اختر منصور رهبر جدید طالبان در تاجیکستان صورت گرفته است و امکان دارد که روس‌ها آن عده از طالبان را که با داعش می‌جنگند با سلـاح‌های بیشرفته تجهیز کنند.

از سوی دیگر، خانمـ (والنتینا ماتو بینکو) رئیس سنای روسیه، اعلـامـ کرد که این کشور، افغانستان را در جنگ با داعش تجهیز خواهد کرد و فضل‎هادی مسلمـ‌یار، رئیس سنای افغانستان نیز که به مسکو سفر کرده بود خبر داد که روسیه عنقریب ده‌هزار قبضه کلـاشینکوف در اختیار ارتش افغانستان قرار خواهد داد.

این رفتار دوگانه روس‌ها در قبال افغانستان ناشی از جدیت آن‌ها در رابطه با بحران این کشور به نظر می‌رسد و به آن معنی است که روسیه از تهدید منافع و امنیت خود مانند سوریه، در افغانستان نیز احساس خطر می‌کند. اگر چنین برداشتی درست باشد در آن صورت این پرسش مطرح می‌شود که روسیه از این به‌بعد چه نقشی در افغانستان بازی می‌کند؟ آیا به جنگ با داعش در شمال افغانستان می‌رود؟ آیا در این جنگ از الگوی سوریه استفاده خواهد کرد یا شیوه دیگری را در پیش خواهد گرفت؟

 نگاهی به عملکرد سیاسی روس‌ها در افغانستان         

روس‌ها در طول تاریخ افغانستان از بازیگران مهمـ در عرصه سیاسی این کشور بوده‌اند، اما در این نوشته به عملکرد تاریخی آنها در زمان تزارها و اتحاد جماهیر شوروی سابق پرداخته نمی‌شود، در زمان شوروی سابق روس‌ها فعالترین بازیگر در بحران افغانستان که خودشان بوجود آورده بودند، شناخته می‌شدند. بعد از سقوط شوروی روس‌ها به بازیگر نیمه‌فعال تبدیل شدند و تاکنون در پازل امریکا و غرب بازی می‌کردند.

روسیه با امریکا و ناتو در لشکرکشی به افغانستان کمک کرد و به ۱۳ قطعنامه شورای امنیت در مورد افغانستان که مداخلـات همه‌جانبه امریکا و متحدانش را در این کشور تحت عنوان مبارزه با تروریسمـ و بازسازی افغانستان مشروعیت می‌بخشید رأی موافق داد. در واقع روسیه رهبری امریکا را در شکل دادن به نظمـ نوین جهانی مورد ادعای این کشور و مبارزه با تروریسمـ به رسمیت شناخت و با استفاده امریکا از فرودگاه‌ها و سرزمین‌های کشورهای آسیای مرکزی که حیات خلوت روسیه شناخته می‌شود مخالفتی نکرد. این در حالی است که روسیه برای جلوگیری از نفوذ امریکا و ناتو به جمهوری‌های شوروی سابق در سال ۱۹۹۴ سازمان پیمان امنیت جمعی را تأسیس کرده بود که هنوز وجود دارد.

روسیه در قبال امضای پیمان امنیتی کابل - واشنگتن سیاست نامشخصی در پیش گرفت و از خروج نیروهای ناتو از افغانستان انتقاد کرد، اما در همین حال با استقرار پایگاه‌های دائمی امریکا در افغانستان راضی نیست و از عملکرد ناتو و امریکا در عدمـ مبارزه با تولید و قاچاق مواد مخدر نیز شکایت دارد. در یک جمع‌بندی کلی می‌توان گفت که در بیش از یک دهه گذشته روسیه در رابطه با افغانستان و آینده آن برخورد ابهامـ آلود و نامشخص داشته است، طوری‌که این سیاست انفعالی، مقطعی و غیر استراتژیک تلقی می‌شود.

سیاست انفعالی روس‌ها در قبال یکه‌تازی امریکا و ناتو می‌تواند دو دلیل عمده داشته باشد. یکی این‌که روسیه در سال‌های گذشته مشغول احیای ساختار سیاسی، اقتصادی و امنیتی جدید خود بعد از فروپاشی شوروی سابق بود و توان مشارکت فعال در مسایل بین‌المللی و از جمله بحران افغانستان را نداشت؛ و دیگر این که مردمـ افغانستان از روس‌ها ذهنیت خوب ندارند و آثار و پیامدهای اشغال این کشور در زمان شوروی سابق هنوز جسمـ و جان مردمـ افغانستان را آزار می‌دهد. روس‌ها با توجه به این ذهنیت تلـاش می‌کنند که طوری رفتار کنند تا به مرور زمان ذهنیت مردمـ افغانستان نسبت به آن‌ها تغییر کند و از اینرو نمی‌توانستند به فعالیت و مشارکت رقابت‌انگیز با دیگر بازیگران فعال منطقه‌ای و بین‌المللی در افغانستان دست بزنند.

با وجود موانع فوق‌الذکر روسیه به آرامی پیوندهای خود با افغانستان را تقویت کرد. حمایت از دولت حامدکرزی، ارسال کمک‌های بشردوستانه، بخشیدن بدهی‌های افغانستان از شوروی سابق، انعقاد قراردادهای تجاری و تأمین برخی تسلیحات و آموزش سربازان افغانی از جمله دستاوردهای سیاست روسیه در دهه گذشته در افغانستان به شمار می‌رود.

به نظر می‌رسد که روسیه از اوایل سال گذشته میلـادی (۲۰۱۵) که خواستار امضای توافقنامه استراتژیک میان کابل ـ مسکو شد قصد ایجاد تحرک در سیاست خود در قبال افغانستان را داشته است.

این تحرک در ماه قوس با سفر مسلمـ‌یار رئیس مجلس سنای افغانستان به مسکو و اعلـامـ خبر موافقت روسیه با تحویل ده هزار تفنگ کلـاشینکوف به افغانستان و امضای قرارداد گاز با روسیه توسط وزارت تجارت افغانستان مشاهده شد. اما آنچه که توجه محافل سیاسی را جلب کرد اظهارات ضمیرکابلوف نماینده ولـادیمیر پوتین مبنی بر برقراری ارتباط میان روسیه و طالبان و مذاکره در مورد مبارزه مشترک با داعش بود. همچنین افشای خبر همکاری حنیف اتمر مشاور امنیت ملی اشرف غنی و معصومـ استانکزی سرپرست وزارت دفاع افغانستان با داعش از سوی یک خبرگزاری روسیه و همزمان طرح این مسئله توسط ظاهر قدیر معاون اول مجلس نمایندگان و درگیری افراد مسلح او با داعش در ننگرهار حاکی از تحولـاتی است که ممکن است در سیاست روسیه در قبال افغانستان رخ داده و در حال شکل گرفتن باشد.

هرچند سخنگوی طالبان خبر مذاکره این گروه با روسیه را تکذیب کرد، اما (مارک تونر) سخنگوی وزارت خارجه امریکا گفت: از افزایش روابط روسیه و طالبان نگران نیستیمـ و برقراری امنیت و صلح در افغانستان اهداف مشتکر همه کشورها از جمله روسیه است.

اظهارات سخنگوی وزارت خارجه امریکا نشان می‌دهد که بین طالبان و روسیه از قبل همـ روابطی وجود داشته است.

 نگرانی‌های روسیه در افغانستان

روسیه بعد از لشکرکشی ناتو به رهبری امریکا در افغانستان در سه سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی با چالش‌های جدی‌تری مواجه شد. در سطح ملی چالش مهمـ ترانزیت مواد مخدر به روسیه است، افزایش معتادین پیامدهای اخلـاقی، اجتماعی و اقتصادی سنگینی برای روسیه دارد.

در سطح منطقه‌ای بحران افغانستان سبب رشد و گسترش افراطی‌گری دینی در حوزه‌های آسیای میانه و قفقاز که حیات خلوت روسیه به شمار می‌روند شده و از آن طریق جمهوری‌های فدراسیون روسیه نیز تهدید می‌شوند.

در سطح جهانی جنگ در افغانستان و مداخلـات امریکا در منطقه سبب گسترش حوزه نفوذ و عملیات ناتو به حوزه نزدیک به روسیه در آسیای مرکزی، قفقاز و اوکراین شده است. پیشروی ناتو در این حوزه توازن استراتژیک در جهان را به نفع غرب تغییر داده است.

با توجه به مطالب فوق‌الذکر نگرانی‌های روسیه از ناحیه افغانستان را می‌توان چنین برشمرد:

الف- نگرانی‌های امنیتی

یکی از عواملی که باعث موافقت روسیه با حمله امریکا به افغانستان شد نگرانی‌های امنیتی این کشور از ناحیه حضور گروه تروریستی القاعده و همکاری طالبان با آن بود. روسیه علی رغمـ حمایت از جبهه متحد شمال، از شکست القاعده و گروه طالبان مأیوس بود و حمله امریکا و ناتو را در آن زمان به نفع خود ارزیابی می‌کرد.

 برقراری ثبات در کابل و شمال افغانستان تأمین کننده امنیت مسکو نیز می‌باشد و حالـا که گروه تکفیری داعش در افغانستان حضور یافته است، مسکو امنیت خود را با تهدید جدی مواجه می‌بیند. زیرا این گروه مانند طالبان هدف ملی ندارد و در چارچوب مرزهای مشخص عمل نمی‌کند. برای داعش افغانستان هدف نهایی نیست بلکه از آن کشور به عنوان پل گذر به سوی آسیای مرکزی و مرزهای روسیه استفاده می‌نماید.

 از سوی دیگر روسیه بخوبی می‌داند که، همان‌طوری که از داعش علیه منافع روسیه در سوریه استفاده شد، در آسیای مرکزی نیز به‌عنوان بخشی از پروژه محاصره و تهدید امنیتی روسیه مورد استفاده قرار می‌گیرد. نفوذ داعش در آسیای میانه و قفقاز تهدید مستقیمـ و جدی برای روسیه است. حضور صدها جنگجوی چچنی، ازبک و تاجیک در صف داعش در سوریه، پاکستان و افغانستان مایه نگرانی شدید روسیه شده است، بخصوص که بعد از حمله هوایی روس‌ها به داعش در سوریه و تیره شدن روابط روسیه و ترکیه به نظر می‌رسد که تکفیری‌های داعش و حامیان‌شان قصد دارند جبهه جدیدی علیه روسیه در شمال افغانستان باز کنند.

درگیری روسیه در دو جبهه سوریه و افغانستان به نفع امریکاست، چون این کشور را در این دو جبهه مشغول ساخته و از پرداختن به مسئله اوکراین ناتوان‌تر می‌سازد و در کل درگیری روسیه در جبهه‌های مختلف باعث تضعیف شدید این کشور از لحاظ اقتصادی و امنیتی می‌شود. در حال حاضر، روسیه در منگنه قرار دارد و نمی‌تواند در قبال مسایل جهانی و منطقه‌ای بی‌تفاوت بماند. روسیه اگر با داعش و غرب و متحدانش در خاورمیانه مقابله نکند، مجبور می‎شود سرانجامـ در داخل مرزهای خود با این گروه بجنگند، و از سوی دیگر، جنگ تمامـ عیار با داعش و گروه‌های شبیه آن در جبهه‌های مختلف همـ سبب ورشکستگی اقتصادی روسیه که تحت فشار تحریمـ‌های غرب قرار دارد می‌شود. اما تحرکات چند ماه گذشته روسیه نشان می‌دهد که این کشور گزینه مقابله با داعش را در افغانستان همـ اختیار کرده است.

 روسیه نگران آن است که با شکست داعش در خاورمیانه نیروهای آن‌هـا در شمال افغانستان متمرکز گردد و با استفاده از اتباع روسیه و دیگر جمهوری‌های شوروی سابق که در سوریه و عراق جنگیده و تجربه کسب کرده‌اند آنان به آسیای مرکزی و قفقاز شمالی در داخل قلمرو روسیه نفوذ کنند.

 نگرانی دیگری که روس‌ها از سال‌ها قبل در مورد افغانستان داشتند این است که افغانستان به کشور تهدید کنندهٔ منافع روسیه در منطقه تبدیل نشود. یکی از دلـایل تجاوز شوروی سابق به افغانستان آن بود که در زمان حفیظ اله امین روسها به این نتیجه رسیدند که تبانی امین با حزب اسلـامی و برقراری روابط ویژه و پنهانی با ایالـات متحده امریکا، این کشور را از حوزهٔ نفوذ و منافع شوروی خارج ساخته و به تهدید تبدیل می‌کند. در حال حاضر این خطر با ظهور داعش بیشتر از هر وقت دیگر روسیه را تهدید می‌کند.

ب- نگرانی از گسترش قاچاق مواد مخدر

میزان مصرف بالـای مواد مخدر در روسیه امنیت اجتماعی این کشور را با تهدید مواجه می‎کند. در سال ۲۰۱۰میلـادی ویکتور ایوانف، مدیر اداره مبارزه با مواد مخدر فدرال روسیه اعلـامـ کرد که بیش از ۵۴۹ تن تریاک تولید شدهٔ افغانستان در آن سال در روسیه به مصرف رسیده است. طبق گزارش‌ها سالـانه در روسیه بیش از ۳۰۰۰۰ نفر به دلیل مصرف مواد مخدر جان می‌دهند.

مواد مخددر تنها امنیت اجتماعی روسیه را تهدید نمی‌کند بلکه بیشتر از آن بیمـ دارد که داعش از طریق فروش مواد مخدر خود را تجهیز و سازماندهی نموده به نفوذ و گسترش خود بسوی روسیه ادامه دهد. اخیراً (ویکتور ایوانف) رئیس سازمان فدرال مبارزه با قاچاق مواد مخدر روسیه به خبرگزاری (اینتر فاکس) گفت که داعش سالـانه ۵۰۰ میلیون دالر از قاچاق مواد مخدر در افغانستان در آمد داشته و از این در آمد تسلیحات، مهمات و مواد منفجره خریداری نموده و هزینه فعالیت‌های تروریستی خود را تأمین می‌کند.

 نتیجه

برای این که بتوان رفتار روسیه را در حال حاضر در قبال مسئلهٔ افغانستان تحلیل و تجزیه نمود باید به اهداف کنونی این کشور در افغانستان توجه شود. با در نظر داشت عملکرد و نگرانی‌های روسیه در افغانستان اهداف روس‌ها در این کشور در شرایط کنونی می‌تواند از اینقرار باشد:

۱- جلوگیری از نفوذ تروریسمـ تکفیری در آسیای مرکزی و قلمرو روسیه.

 ۲- پیشگیری از تبدیل شدن افغانستان به تهدید برای روسیه.

 ۳- کاهش آسیب پذیری از ناحیۀ مواد مخدر.

 ۴- بازسازی ذهنیت و افکار عامۀ مردمـ افغانستان نسبت روسیه که توسط شوروی سابق آسیب دیده بود.

گرچه روسیه اساساً با دولت افغانستان کار می‌کند، اما نیاز این کشور به نزدیکی با طالبان در حال حاضر دلـایلی دارد. روسیه به این نتیجه رسیده است که تنها با تعامل با دولت افغانستان نمی‌تواند جلو نفوذ داعش به آسیای مرکزی را بگیرد. از سوی دیگر روسیه می‌تواند از طریق تعامل با طالبان مخالف داعش اطلـاعات در مورد داعشی‌ها در سوریه و عراق به دست آورد. در این رابطه خانمـ (ماریا زاخاروف) سخنگوی وزارت خارجه روسیه گفت همکاری میان طالبان و روسیه شامل تبادل اطلـاعات در مبارزه با داعش است.

روسیه با در نظرداشت تجارب گذشته شوروی سابق و نیز تجارب امریکا و ناتو در چند سال اخیر در شرایط کنونی برای جنگ با داعش به افغانستان لشکر کشی نخواهد کرد، بلکه می‌کوشد که نیروهای بومی افغانستان را تجهیز و تقویت کند و حد اکثر به بمباران مواضع داعش بپردازد؛ و اما روسیه مرزهای آسیای مرکزی را در چارچوب سازمان پیمان امنیتی جمعی که متشکل از برخی جمهوری‌های شوروی سابق است محافظت خواهد کرد و در صورت لزومـ نیروهای نظامی خود را مستقر خواهد ساخت.







*
*

*



نیز بخوانید

حمله عقاب به خرس و اژدها


ذلیل شدن عاشورا ستیزان


شیعه هر چه دارد از عاشورا است


بردگی مدرن در فضای مجازی/ قسمت اول


واکاوی حمله اخیر اسرائیل به سوریه؛ چرا دمشق پاسخ کوبنده نمی‌دهد؟


زهیر میرود، اما اما پارچه‌هـا و پرچمـ‌هـای عزاداری حسینی فراگیرتر خواهد شد


امامـ سجاد علیه السلـامـ از کربلـا تا شهادت


زمزمه‌های سیاسی حذف دالر از مبادلـات جهانی


احمد شاه مسعود، پاسدار زبان فارسی در آشفتگی‌هـای افغانستان


راهبردهای ناکامـ، جنرال‌های ناتوان

بالـا          نشریه انصار ©  |  درباره ما  |  ارتباط با ما  |  پیوندها  |  طراحى و پشتيبانى توسط: شركت شبكه نگاه
استفاده از مطالب اين سايت با ذكر منبع (لينك سايت) مجاز است. فروشگاه اینترنتی نعلبندان