1397-8-24     2018-11-15     بروز شده در: 1397/8/22 - 19:13:19      ENGLISH  
پربازدیدها
پربحث ها


به فیسبوک ما بپیوندید.


ما را در تویتر دنبال کنید.


مشترک کانال تلگرامـ ما شوید.


خواندنی ها
افزایش اسلـامـ ستیزی در آلمان

اقیانوس عشق

بازخوانی تاریخ/ خاشقجی در افغانستان چه می‌کرد؟

چرا قرارداد معادن طلـا و مس افغانستان در واشنگتن امضاء شد؟! + واکنش ارگ

مرگ و ماندن؛ روایت مسافری بازگشته از شهر آشوب

10 حقیقتی که اعتماد شما را به سازمان سیا از بین میبرد

از زندگی‌هـالیوودی تا معنویت اسلـامـ

هشدار قرآنی امامـ علی(علیه السلـام) درباره خلف وعده مسئولـان به مردمـ

در سایه سار قلمـ

ماجرای کشوری که یک شبه گدا شد / سرگذشتی که باید از آن درس گرفت

یک افغانستانی در قزاقستان ۵۸ هزار دالر پیداشده را به صاحبش بازگرداند

تعداد حملـات تروریستی در افغانستان و دنیا چقدر است؟

گل حیدر، یا زینب...

گمانه‌زنی‌ها درباره خروج سفیر امریکا از هتل «اینترکانتیننتال» پیش از حمله مهاجمان انتحاری

کف زدن حامد کرزی برای رئیس رژیمـ کودک کُش و اشغالگر قدس

آرشیو خواندنی ها


مقالـات
چرایی جنگ جدید رژیمـ صهیونیستی در غزه

بایدها و نبایدهای امنیت مناطق مرکزی

خروج از یک توهمـ قدیمی با ارتش اروپایی

جنگ الحدیده؛ نبرد مرگ و زندگی برای ائتلـاف سعودی‌-اماراتی

شکاف‌ در دستگاه‌های امنیتی و انتقال قدرت در تاجیکستان

تغییر ساختار نظامـ، همـ ممکن است همـ مشروع

ساکنان بزرگترین زندان دنیا چگونه روزگار میگذرانند؟

ژنوساید ارزگان؛ نه (منازعه قومی) نه (حادثه)

مدینه در ماتمـ، رحلت پیامبر اکرمـ صلی ا... علیه و آله و سلمـ

کمیسیون حقوق بشر: ادامه درگیری‌ها در ارزگان پیامدهای ناگوار انسانی را در پی خواهد داشت

امامـ حسن مجتبی علیه‌السلـامـ و آن همه مصیبت و اندوه

شما آدمـ بافرهنگی هستید؟

ویژه نامه شهادت امامـ رضا(ع)

«تاج و تخت» ترامپ در گرو تحریمـ ایران

سد مقابله با داعش در افغانستان شکست؟

آرشیو مقالـات


مصاحبه ها
کارشکنی‌های امریکا؛ زمینه‌ساز طرح بازبینی در پیمان‌نامه امنیتی کابل- واشنگتن

بحران استعفاها در پرتو برنامه واشنگتن برای صلح کابل با طالبان

برخی خارجی‌هـا به دنبال تأمین منافع خود در افغانستان هستند

«ائتلـاف بزرگ ملی افغانستان» بدنبال چیست؟

تحلیلگران: تغییر حکومت در پاکستان تاثیری در بهبود اوضاع افغانستان ندارد/ عمران خان: می‌خواهمـ با افغانستان روابط خوب داشته باشیمـ

تاریخ نشر:
1394/3/17 - 11:33:50
تعداد بازدید: 439
با دوستان خود به اشتراک بگذارید

رویکردهای مختلف به تفاهمـ نامه امنیتی افغانستان و پاکستان
رویکردهای مختلف به تفاهمـ نامه امنیتی افغانستان و پاکستان

مخالفان توافقنامه امنیتی افغانستان و پاکستان عمدتاً بر عدمـ اعتماد به پاکستان، از دست رفتن فرصت‌های همکاری با هند در صورت نزدیکی به پاکستان و یک‌سویه بودن مفاد توافق به نفع پاکستان تاکید دارند.
با سفر یک هیئت عالی‌رتبه امنیتی پاکستان به افغانستان، پیش‌نویس توافقنامه امنیتی بین سازمان امنیت ملی افغانستان و سازمان اطلـاعات محرمانه ارتش پاکستان (ISI) در ماه میسال جاری میلـادی امضاء شد. بر اساس این توافقنامه دو سازمان به‌منظور مبارزه بهتر با تروریسمـ با یکدیگر همکاری خواهند کرد.
امضای پیش‌نویس این توافقنامه که به‌صورت محرمانه صورت گرفته بود هفته گذشته افشا شد و باعث اعتراض شمار زیادی از نمایندگان مجلس نمایندگان، شخصیت‌های مطرح سیاسی و جهادی همچنین سازمان‌های مردمـ‌نهاد و اجتماعی در افغانستان شد. دامنه این انتقادات به کابینه دولت وحدت ملی نیز کشید. در این میان کرزی ـ رییس‌جمهور پیشین افغانستان ـ نیز خواستار لغو این تفاهمـ‌نامه شده است.
از سوی دیگر هند نیز نسبت به امضای این پیمان امنیتی ابراز نگرانی کرده است. (اجیت دیول) مشاور عالی امنیت ملی هند گفته است که این اقدامـ بر اساس مفروضات و تصورات اشتباه صورت گرفته زیرا پاکستان در نظر دارد افغانستان را تحت فشار قرار دهد. همچنین اعضای کمیسیون امنیت مجلس نمایندگان افغانستان با احضار رئیس سازمان امنیت ملی این کشور به توافقنامه مذکور واکنش نشان دادند. این نشست که برای بحث و تبادل نظر پیرامون مفاد این پیمان بود، پشت درهای بسته برگزار کردید.
از محتوای دقیق این توافق اطلـاعی در دست نیست اما بر اساس اظهار نظر افراد آگاه، انجامـ عملیات مکمل و هماهنگ علیه طالبان جزء مفاد آن است. (عاصمـ بجوا)، رییس بخش روابط عمومی ارتش پاکستان در اظهار نظری در شبکه‌های اجتماعی گفته است که این توافق‌نامه شامل اشتراک‌گذاری اطلـاعات، عملیات هماهنگ و مکمل اطلـاعاتی در دو طرف مرز می‌شود. بر اساس این توافق‌نامه، سازمان‌های اطلـاعاتی دو کشور در عملیات علیه تروریسمـ همکاری می‌کنند. یکی از مفاد مهمـ این توافق‌نامه، بازپرسی مشترک از مظنونان به ارتکاب اقدامات تروریستی است. همـ‌چنین آی.اس.آی ریاست امنیت ملی افغانستان را تجهیز کرده و کارمندان آن را آموزش می‌دهد.
به‌طور خلـاصه می‌توان بر اساس اخبار و تحلیل‌های موجود، مواردی از جمله کمک‌های فنی و تکنیکی آی.اس.آی به ریاست عمومی امنیت ملی افغانستان، مبادله اطلـاعات میان دو نهاد پیرامون گروه‌های تروریستی (مشخصاً داعش و القاعده)، مبارزه مشترک با جدایی‌طلبی و گروه‌های جدایی‌طلب، مبارزه مشترک دو نهاد با سرویس‌های اطلـاعاتی دشمن، فراهمـ کردن امکان بازجویی زندانیان پاکستانی در افغانستان توسط بازجویان پاکستانی، تعهد آی.اس.آی بر فراهمـ ساختن تجهیزات مورد نیاز سازمان امنیت ملی افغانستان و نیز ارائه آموزش‌های لـازمـ به نیروهای آن و نهایتاً فراهمـ آمدن امکانات لـازمـ جهت بازجویی مشترک از شبه‌نظامیان دستگیر شده توسط نهادهای ذی‌ربط در دو کشور را به‌عنوان مهمـ‌ترین مفاد پیش‌نویس توافقنامه مورد بحث بیان نمود.
مواضع موافقان و مخالفان توافقنامه
بنابر شواهد و قرائن، هرچند پیش‌نویس این توافق با دکتر عبداله هماهنگ شده اما متن نهایی بدون هماهنگی وی نهایی و امضا شده است که این خود نشان از تعمیق شکاف در دولت وحدت ملی دارد. از این‌رو می‌توان انتظار داشت که شاهد مخالفت‌هایی از سوی هواداران عبداله باشیمـ. به علـاوه همان‌طور که انتظار می‌رفت نیروهای جهادی و غالب کارشناسان سیاسی افغانستان با این توافق به مخالفت برخاسته‌اند. به طور مشخص می‌توان به ابراز مخالفت افرادی چون حامد کرزی رییس جمهور پیشین افغانستان، دکتر عبداله رییس اجرایی دولت وحدت ملی، رحمت اله نبیل رییس امنیت ملی افغانستان، عبدالرب رسول سیاف از رهبران شناخته شده جهادی، عبدالرئوف ابراهیمی رییس مجلس نمایندگان، فوزیه کوفی نماینده مجلس و سایر شخصیت‌ها و تحلیلگران سیاسی افغانستان اشاره نمود.
در میان مخالفین توافق سه رویکرد عمده قابل شناسایی هستند:
1- افراد رویکرد نخست معتقدند که نزدیک شدن به پاکستان اصولـاً اقدامی در جهت منافع ملی افغانستان نیست. از نظر این گروه، همکاری سازمان‌های نوپای امنیتی افغانستان با آی.اس.آی، این سازمان مجرب را که سابقه خوبی در افکار عمومی افغانستان نداشته و به توافقات گذشته خود پایبند نبوده است، می‌تواند بر مبادی امنیتی کشور مسلط کند. این گروه بر وجود بی‌اعتمادی در روابط دو کشور تأکید داشته و به آسیب‌هایی که افغانستان از سوی پاکستان در دهه‌های اخیر متحمل شده است، اشاره می‌کنند.
مسئله روابط افغانستان و هندوستان نیز در این حوزه قابل طرح است. منازعات افغانستان و پاکستان سابقه طولـانی دارد و حداقل از دوره اشغال کشور توسط شوروی، پاکستان به طرق مختلف اقداماتی را علیه افغانستان سازمان‌دهی کرده است. از جمله این اقدامات می‌توان به گسترش افراط‌گرایی از طریق نهادهای آموزش دهنده عقاید افراطی، عدمـ مبارزه سرسختانه با طالبان و ارائه امکانات به برخی احزاب سیاسی معارض دولت افغانستان اشاره کرد. مسئله اختلـافات مرزی در خط دیورند را نیز می‌توان به سیاهه اختلـافات دو کشور افزود. برخی منتقدان توافقنامه امنیتی معتقدند که از سویی با توجه به پیشینه طولـانی بی‌اعتمادی بین پاکستان و افغانستان و از سوی دیگر روابط خصمانه هند و پاکستان، نزدیک شدن به پاکستان، کشور را از منافعی که می‌تواند از مشارکت با هند نصیب افغانستان شود، محرومـ خواهد نمود. این نگرانی از این جهت اهمیت دارد که هند در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری قابل توجهی در افغانستان انجامـ داده و انتظار میرود که این روند ادامه یابد.
علـاوه بر موارد فوق، برخی تحلیلگران معتقدند که کشیده شدن ناامنی‌ها به شمال افغانستان، اقدامی هدف‌دار در جهت ناامن کردن شمال افغانستان برای منتفی شدن پروژه جاده ابریشمـ جدید است. آن‌ها معتقدند که این اقدامـ از سوی پاکستان سازمان‌دهی شده چرا که اگر جاده ابریشمـ و بندر چابهار ایران فعال شوند، گره ژئوپلیتیکی افغانستان گشوده شده و نیاز این کشور به پاکستان مرتفع خواهد شد. تحلیلی که هر چند محتمل است اما هنوز نشانه‌ای مبنی بر صحت آن در دسترس نیست.
2- رویکرد دومـ شامل کسانی است که ضمن اجتناب از نادیده انگاشتن پیشینه روابط دو کشور، منتقد محتوای توافق فی‌مابین هستند. بر اساس اخبار موجود، همکاری سازمان‌های امنیتی دو کشور در راستای مبارزه با گروه‌های تروریستی و جدایی‌طلب صورت خواهد گرفت. برخی تحلیلگران و منتقدان به‌درستی بر این نکته اصرار دارند که جدایی‌طلبی مشکل امنیتی افغانستان نیست بلکه پاکستان با آن مواجه است. به‌علـاوه این انتقاد وجود دارد که چرا مشخصاً نامی از گروه‌های تروریستی به میان نیامده و به کلی‌گویی اکتفا شده است. مسائلی از این دست به‌درستی مورد توجه این دسته قرار گرفته است.
3- رویکرد سومـ به‌نظر می‌رسد متشکل از کسانی باشد که در مواضعشان، مخالفت با دولت و اقدامات آن وزن بیشتری دارد. رییس‌جمهور غنی پس از روی کار آمدن، تلـاش کرده است تا با فعال کردن سیاست خارجی افغانستان، به کشورهای تاثیرگذار در امنیت افغانستان بیش از گذشته نزدیک شود. پاکستان یکی از مهمـ‌ترین اهداف وی بوده است. مخالفان دسته سومـ ضمن تأکید بر چرخش غنی به سمت پاکستان، این اقدامـ را بینتیجه و خلـاف منافع ملی می‌دانند و به طریق اولی توافق منعقده را نیز در راستای امتیازدهی به پاکستان ارزیابی می‌کنند.
یکی دیگر از انتقاداتی که عموماً مطرح می‌شود، مسئله خط دیورند است. ریشه‌های این اختلـاف به ده‌ها سال پیش ـ دوره امیر عبدالرحمن[1] ـ باز می‌گردد. دولت پاکستان پس از کسب استقلـال، همیشه خواهان به رسمیت شناخته شدن این خط به‌عنوان مرز رسمی میان افغانستان و پاکستان بوده است. در جانب مقابل افغانستان این امر را به آراء عمومی موکول کرده‌اند. عده‌ای از تحلیلگران معتقدند که هدف از انعقاد موافقت‌نامه امنیتی و تأکید بر همکاری اطلـاعاتی دو کشور در دو سوی مرز، تلـاش پاکستان برای به رسمیت شناخته شدن تلویحی این خط مرزی از سوی افغانستان است. این در حالی است که دولت افغانستان تاکنون از انجامـ این کار اجتناب ورزیده است.
در مجموع مخالفان توافقنامه امنیتی عمدتاً بر عدمـ اعتماد به پاکستان، از دست رفتن فرصت‌های همکاری با هند در صورت نزدیکی به پاکستان، خطر تسلط پاکستان بر مبادی امنیتی و دخالت در امور داخلی افغانستان و یک‌سویه بودن مفاد توافق به نفع پاکستان تأکید دارند.
این توافقنامه موافقانی همـ دارد؛ چه در پاکستان و چه در افغانستان. جریان‌های نزدیک به رییس‌جمهور غنی، نیروهای نزدیک به پاکستان و برخی تحلیلگران سیاسی افغان در این زمره‌اند. به طور مشخص می‌توان به اجمل عابدی سخنگوی رییس جمهور افغانستان، شفقت کاکاخیل سفیر سابق پاکستان و عضو ارشد اندیشکده‌های پاکستان را به عنوان موافقان توافق نامـ برد. این عده معتقدند که توافقنامه می‌تواند نقطه پایانی بر چند دهه بی‌اعتمادی میان دو کشور باشد. از این منظر با تغییر رویکرد افغانستان در دوره جدید، پاکستان فرصت را مغتنمـ شمرده و اولین گامـ را برای بهبود روابط و تلـاش در جهت تأمین امنیت دو کشور برداشته است. از این منظر سفر آقای نواز شریف به افغانستان و سخنان عتاب‌آلود وی نسبت به طالبان در این جهت قابل تحلیل است.
موافقان توافقنامه امنیتی معتقدند که در هر تفاهمـ‌نامه به‌خصوص تفاهمـ‌نامه‌های اطلـاعاتی، چهارچوب همکاری دوجانبه مشخص و روشن است و به این معنا نیست که دستگاه امنیتی یک کشور تمامـ منابع اطلـاعاتی خود را در اختیار سازمان اطلـاعاتی کشور دیگر قرار می‌دهد. از منظر آن‌ها همکاری اطلـاعاتی پاکستان با افغانستان نه‌ تنها تحقیرآمیز نیست بلکه نشان‌دهنده بلوغ نهاد دولت در افغانستان است که پاکستان را ناگزیر به همکاری با این کشور کرده است. مهمـ‌تر از همه اینکه اگر چه پاکستان با افغانستان صادق نبوده است، این نباید به معنای حذف این کشور از سیاست خارجی افغانستان و بستن باب دیپلماسی و چانه زنی میان دو کشور باشد. در هیچ جای دنیا دیده نشده که بالـاخره روزی کشورهای متخاصمـ با همـ کنار نیامده باشند. امضای تفاهمـ‌نامه‌ها در چهارچوب‌های مشخص و معین، تعهد نهادها و کشورهای ذی‌مدخل را نسبت به اجرای مواد تفاهمـ‌نامه‌ها بیشتر می‌کند.
یک مقامـ حکومتی پاکستان می‌گوید که امضای این توافق‌نامه نشان‌دهنده به وجود آمدن و رویش اعتماد میان اسلـامـ‌آباد و کابل به‌خصوص در نهادهای امنیتی و تشکیلـات اطلـاعاتی است. این اقدامات از سفر فوق‌العاده رییس‌جمهور اشرف غنی به مرکز فرماندهی ارتش پاکستان در جریان سفرش به این کشور آغاز شد و توسعه قابل توجه زمانی صورت گرفت که یک گروه از محصلـان نظامی افغان برای آموزش به آکادمی نظامی پاکستان فرستاده شدند. از این رو مقامات پاکستان این توافق را دستاوردی بزرگ برای خود می‌دانند و معتقدند که این پیمان می‌تواند به کاهش اقدامات تروریستی در مناطق مرزی دو کشور منجر شود.
اهداف افغانستان از انعقاد توافق و چرایی بازنگری در آن
همان‌طور که پیش‌تر ذکر شد، از زمان روی کار آمدن آقای اشرف غنی، رویکرد فعالـانه‌ای در سیاست خارجی افغانستان برای به بازی گرفتن نیروهای مؤثر در گسترش افراط‌گرایی در این کشور دنبال شده چنانکه نخستین سفر خارجی آقای غنی به عربستان سعودی بوده است. پاکستان نیز یکی از مهمـ‌ترین کنشگران در صحنه امنیتی افغانستان است. از این‌رو پس از دریافت چراغ سبزهایی از ایالـات متحده و چین، به‌عنوان یکی از نخستین مقاصد سفرهای خارجی رییس‌جمهور افغانستان قرار گرفت. هدف از گسترش روابط با پاکستان علـاوه بر مقوله اقتصاد، کمک به فرآیند صلح در افغانستان بود. از این منظر انعقاد توافقنامه امنیتی میان دو کشور نیز در راستای گسترش صلح و مبارزه با افراط‌گرایی در مرزهای مشترک دو کشور قابل ارزیابی است.
با این‌حال به‌دلیل عدمـ اعلـان رسمی انعقاد این توافق و مکتومـ ماندن محتوا، افشای آن حساسیت زیادی در جامعه افغانستان برانگیخت. این انتقادات رییس‌جمهور را بر آن داشت تا در پاسخ به نگرانی‌های فرماندهان جهادی، روسای مجالس سنا و نمایندگان دستور دهد تا چند بند از این توافقنامه از جمله آموزش نیروهای امنیتی در پاکستان، مبارزه مشترک با جدایی‌طلبان و گشایش دفاتر آی.اس.آی در افغانستان از آن حذف شود. این در حالی است که منتقدین با امضای توافقنامه مخالف بوده، و خواهان لغو کامل آن هستند.
جمع‌بندی
مسئله پیش‌نویس توافقنامه امنیتی میان پاکستان و افغانستان هر چند با استقبال طرف پاکستانی مواجه شده لکن در افغانستان مخالفت‌های فراوانی را برانگیخته است. این واکنش‌ها هرچند غالباً متوجه منافع ملی افغانستان است، با این‌حال انتقادات به این توافقنامه بیشتر به بستری برای تهاجمـ به سیاست‌های منطقه‌ای اشرف غنی به‌ویژه در قبال پاکستان تبدیل شده است. تا جایی که وی ناگزیر شد تا در مقابل انتقادات گسترده نمایندگان مجلس و نیروهای جهادی، دستور انجامـ اصلـاحاتی را در این پیش‌نویس بدهد.
مخالفت‌های صورت گرفته نشان از عمق تقابل ذهنی و بی‌اعتمادی عمومی میان دو کشور دارد. نیروهای جهادی، هواداران دکتر عبداله عبداله و افکار عمومی افغانستان عمده‌ترین مخالفان این توافق و احتمالـاً همکاری‌های بعدی میان دو کشور هستند. به‌نظر می‌رسد سیاست‌های رییس‌جمهور غنی در قبال کشورهای منطقه به‌منظور رفع ریشه‌های بیرونی چالش‌های امنیتی داخلی افغانستان چندان قرین توفیق نبوده است. حداقل در مورد پاکستان این گزاره قابل تأمل به‌نظر می‌رسد.
هرچند بخش قابل‌توجهی از ریشه بحران‌های داخلی افغانستان در بیرون از مرزهای کشور قابل ردیابی است، اما نباید از عوامل داخلی ناامنی در افغانستان غافل شد. قدمت جریان‌های افراط‌گرای اسلـامی، توسعه‌نیافتگی سیاسی و اقتصادی، قومـ‌گرایی افراطی و عواملی از این دست بستر مناسبی برای دوامـ و گسترش ناامنی در افغانستان فراهمـ کرده‌اند. عواملی که باید برای درمان مشکلـات افغانستان به‌دنبال راه‌های علـاجی برایشان بود.
منابع:
[1] امیر عبدالرحمن خان یکی از پادشاهان افغانستان است که در فاصله سال‌هـای 1880 تا 1901 در کشور حکومت میکرد. در دوره او و با فشار بریتانیا وی معاهده‌ای موسومـ به دیورند را در سال 1893 پذیرفت که بر اساس آن بخشی از شرق و جنوب شرق افغانستان به هند که مستعمره بریتانیا بود واگذار شد. این معاهده مسبب مرز افغانستان و پاکستان و یکی از مناقشات مرزی جدی میان دو کشور محسوب میشود
محمدتقی جهانبخش/ کارشناس افغانستان و پاکستان
منبع: تبیین







*
*

*



نیز بخوانید

چرایی جنگ جدید رژیمـ صهیونیستی در غزه


بایدها و نبایدهای امنیت مناطق مرکزی


خروج از یک توهمـ قدیمی با ارتش اروپایی


جنگ الحدیده؛ نبرد مرگ و زندگی برای ائتلـاف سعودی‌-اماراتی


شکاف‌ در دستگاه‌های امنیتی و انتقال قدرت در تاجیکستان


تغییر ساختار نظامـ، همـ ممکن است همـ مشروع


ساکنان بزرگترین زندان دنیا چگونه روزگار میگذرانند؟


ژنوساید ارزگان؛ نه (منازعه قومی) نه (حادثه)


مدینه در ماتمـ، رحلت پیامبر اکرمـ صلی ا... علیه و آله و سلمـ


کمیسیون حقوق بشر: ادامه درگیری‌ها در ارزگان پیامدهای ناگوار انسانی را در پی خواهد داشت

بالـا          نشریه انصار ©  |  درباره ما  |  ارتباط با ما  |  پیوندها  |  طراحى و پشتيبانى توسط: شركت شبكه نگاه
استفاده از مطالب اين سايت با ذكر منبع (لينك سايت) مجاز است. فروشگاه اینترنتی نعلبندان