1397-7-4     2018-9-26     بروز شده در: 1397/7/3 - 18:19:14      ENGLISH  
پربازدیدها
پربحث ها


به فیسبوک ما بپیوندید.


ما را در تویتر دنبال کنید.


مشترک کانال تلگرامـ ما شوید.


خواندنی ها
مرگ و ماندن؛ روایت مسافری بازگشته از شهر آشوب

10 حقیقتی که اعتماد شما را به سازمان سیا از بین میبرد

از زندگی‌هـالیوودی تا معنویت اسلـامـ

هشدار قرآنی امامـ علی(علیه السلـام) درباره خلف وعده مسئولـان به مردمـ

در سایه سار قلمـ

ماجرای کشوری که یک شبه گدا شد / سرگذشتی که باید از آن درس گرفت

یک افغانستانی در قزاقستان ۵۸ هزار دالر پیداشده را به صاحبش بازگرداند

تعداد حملـات تروریستی در افغانستان و دنیا چقدر است؟

گل حیدر، یا زینب...

گمانه‌زنی‌ها درباره خروج سفیر امریکا از هتل «اینترکانتیننتال» پیش از حمله مهاجمان انتحاری

کف زدن حامد کرزی برای رئیس رژیمـ کودک کُش و اشغالگر قدس

تصمیمـ ترامپ یعنی پایان کار اسرائیل/ در صورت حمله اسرائیل در دفاع از سوریه تردید نمی‌کنیمـ

درباره صله رحمـ بیشتر بدانید

مردی که دنیا را نجات نداد

پشیمانمـ، زندگی امـ را تباه کردمـ

آرشیو خواندنی ها


مقالـات
بحران‌های گسترده جهانی و ملل نامتحد

اولین بار چه کسی برای امامـ حسین (ع) عزاداری کرد؟

تقلب، تقلب است، چه دستی و چه ماشینی!

تحرکات افراطیون قومی در جامعه افغانستان

بردگی مدرن در فضای مجازی/ قسمت دومـ

ترکیه و ایران؛ یک راهبرد برای دشمن مشترک

حمله عقاب به خرس و اژدها

ذلیل شدن عاشورا ستیزان

شیعه هر چه دارد از عاشورا است

بردگی مدرن در فضای مجازی/ قسمت اول

واکاوی حمله اخیر اسرائیل به سوریه؛ چرا دمشق پاسخ کوبنده نمی‌دهد؟

زهیر میرود، اما اما پارچه‌هـا و پرچمـ‌هـای عزاداری حسینی فراگیرتر خواهد شد

امامـ سجاد علیه السلـامـ از کربلـا تا شهادت

زمزمه‌های سیاسی حذف دالر از مبادلـات جهانی

احمد شاه مسعود، پاسدار زبان فارسی در آشفتگی‌هـای افغانستان

آرشیو مقالـات


مصاحبه ها
کارشکنی‌های امریکا؛ زمینه‌ساز طرح بازبینی در پیمان‌نامه امنیتی کابل- واشنگتن

بحران استعفاها در پرتو برنامه واشنگتن برای صلح کابل با طالبان

برخی خارجی‌هـا به دنبال تأمین منافع خود در افغانستان هستند

«ائتلـاف بزرگ ملی افغانستان» بدنبال چیست؟

تحلیلگران: تغییر حکومت در پاکستان تاثیری در بهبود اوضاع افغانستان ندارد/ عمران خان: می‌خواهمـ با افغانستان روابط خوب داشته باشیمـ

تاریخ نشر:
1393/9/30 - 08:30:00
تعداد بازدید: 455
با دوستان خود به اشتراک بگذارید

تشکیل دولت وحدت ملی و آینده روابط کابل- اسلـام‌آباد
تشکیل دولت وحدت ملی و آینده روابط کابل- اسلـام‌آباد

پاکستان بیشتر از اینکه علیه دولت افغانستان موضع بگیرد، بیشتر بر ضد منافع ملی افغانستان موضع گرفته است تا با تأمین شرایط ناامنی در مرزها و گسترش مرزهای خود، وضعیت را به نفع خود شکل دهد.

در افغانستان، عبداله و اشرف غنی با توافق صورت گرفته عملـاً وارد مرحله جدیدی برای تشکیل دولت وحدت ملی افغانستان شدند و به بحران و نگرانی افغان‌ها در خصوص اوضاع کنونی کشور خاتمه دادند. بر اساس توافقی که میان طرفین صورت گرفت، قرار است ظرف مدت 2 سال آینده، دولت مبادرت به تشکیل لوی جرگه و تغییر قانون اساسی و احیای پست نخست‌وزیری نماید.

هرچند با تشکیل دولت وحدت ملی، افغانستان در ظاهر خطر بزرگی را پشت سر گذاشته است اما چالش‌های پیش روی بسیاری در انتظار دولت جدید است. ابتدا باید گفت بر اساس قانون اساسی کنونی افغانستان قدرت به‌صورت متمرکز در اختیار رئیس‌جمهور است و مقامی به‌عنوان ریاست اجرایی وجود نخواهد داشت. این‌که آیا غنی و عبداله تا زمان تغییر در قانون اساسی افغانستان در این رابطه دچار چالش‌های اساسی می‌شوند یا خیر هنوز مبهمـ است. فارغ از این مسائل، موضوع مهمی که اکنون پیش روی دولت وحدت ملی است بحث سیاست خارجی و ارتباط با همسایگان است.

یکی از کشورهایی که همواره نقش و نفوذ بالـایی در سیاست افغانستان داشته است، کشور پاکستان است. مطلب پیش رو به دنبال این است که آینده روابط افغانستان ـ پاکستان در پرتو رقابت‌های منطقه‌ای را مورد بحث و بررسی قرار دهد. در این نوشتار درصددیمـ تا به بررسی فرصت‌ها و چالش‌های گسترش روابط افغانستان و پاکستان بپردازیمـ.

متغیرهای مهمـ تأثیرگذار در این رابطه، روی کار آمدن دولت وحدت ملی از یک‌سو و خروج نیروهای امریکایی از افغانستان از سوی دیگر می‌باشد. بدون شک پرسش کلیدی این خواهد بود که با توجه به شرایط جدید آیا مناسبات کابل و اسلـامـ‌آباد می‌تواند شاهد پیشرفت باشد یا خیر.

اهداف و استراتژی دولت پاکستان در رابطه با افغانستان

وقوع تحولـات پی‌در پی در پاکستان و آمدن و رفتن دولت‌هایی با تاکتیک‌هایی متفاوت، باعث شده است تا نتوان سیاست خارجی پاکستان را دائمی دانست اما موقعیت این کشور و بحث دشمنی با هند موجب گشته تا موضوع امنیت اصل محوری سیاست خارجی اسلـامـ‌آباد در تمامی ادوار شود. علـاوه بر این، پاکستان به دلیل داشتن اکثریت جمعیتی مسلمان همواره خواهان توسعه روابط با دول اسلـامی‌بوده است که افغانستان یکی از آن کشورها هست که همـ اسلـامی است همـ همسایه. با این‌حال و به‌رغمـ وجود پتانسیل‌هایی برای همکاری دو کشور، متغییرهایی تأثیرگذار همواره موجب واگرایی کابل و اسلـامـ‌آباد شده است که طرفین تلـاش دارند در دوره جدید نسبت به رفع آن اقدامـ کنند.

تحلیل گران معتقدند بعد از گذشت 20 سال از پایه‌گذاری سیاست خارجی جدید پاکستان در قبال افغانستان و با وجود سرمایه‌گذاری‌های کلـان صورت گرفته از طرف اسلـامـ‌آباد، اکنون شاهد دگرگون شدن اوضاع هستیمـ به نحوی که پاکستانی‌ها دریافته‌اند که عوامل بنیادی که آن‌ها پیش‌تر از آن به‌عنوان محرک اصلی دخالت و دست‌اندازی در افغانستان استفاده می‌کردند دچار تغییر و تحول شده و به سمت و سویی غیر از منافع این کشور چرخش یافته است.

مثال بارز این امر درباره گروه طالبان است. این گروه هرچند قرار بود با حکومت در افغانستان، منافع اسلـامـ‌آباد را تأمین کند اما اکنون به دردسر بزرگی برای خود تبدیل شده است. پیچیدگی‌های موجود (اسلـامـ‌آباد از یک‌طرف علیه طالبان می‌جنگد و از طرف دیگر به گروه‌های تروریست مخالف کابل مانند گروه حقانی کمک می‌کند) باعث شده است تا نتوان چشمـ‌انداز روشنی را برای بهبود روابط کابل ـ اسلـامـ‌آباد متصور بود. با این‌حال وزارت امور خارجه پاکستان تحولـات رخ‌داده در افغانستان را فرصت مناسبی برای تبدیل روابط دوجانبه به مناسباتی مستحکمـ ارزیابی نموده است. از طرف دیگر (جنرال راحیل شریف) فرمانده ارتش همیشه مقتدر پاکستان نیز چندی پیش راهی کابل شده بود و با مقامات افغانستانی به بحث نشسته بود. این سفر از جهتی دیگر نیز می‌تواند مهمـ باشد و آن این‌که بعد از تظاهرات شدید مردمی علیه (نواز شریف) نخست‌وزیر پاکستان، سیاست خارجی این کشور بار دیگر در سیطره ارتش قرار گرفته است.

اکنون که دولت وحدت ملی در افغانستان تشکیل شده است چگونگی مناسبات با پاکستان از اهمیت زیادی برای کابل برخوردار است. مقامات اسلـامـ‌آباد در اظهارات خود مطرح نموده‌اند که از روی کار آمدن اشرف غنی به‌عنوان یک اقتصاددان نزدیک به سیاست‌های پاکستان در عوض رقیب خود یعنی عبداله خرسند هستند و قصد دارند در دوره جدید مناسبات خود با کابل را در تمامی زمینه‌های ممکن افزایش دهند.

دولت وحدت ملی و گسترش روابط با پاکستان

از سوی دیگر دولت جدید افغانستان و اشرف غنی با درک شرایط موجود به دنبال این امر است که در کوتاه‌مدت با فشار بر پاکستان این کشور را از ادامه همکاری با طالبان منصرف سازد. سفر چندی پیش غنی به اسلـامـ‌آباد و سپس ریاض و پکن به‌عنوان شرکای کلیدی پاکستان را می‌توان از همین زاویه مورد تجزیه‌وتحلیل قرارداد. بعد از عدمـ موفقیت امریکا در مذاکرات سازش طالبان با افغانستان که حتی به ایجاد دفتر سیاسی این گروه در قطر نیز انجامید، چین طی مدت اخیر نشان داده است که مایل است با ورود به بحث افغانستان و پاکستان نقش نو و جدیدی ایفا کند. تحلیل گران معتقدند نگرانی پکن از خروج امریکا از افغانستان و ایجاد خلأ امنیتی که میتواند سبب بهره‌برداری (اویغورها) در سین کیانگ شود باعث این کوشش شده است.

اما با وجود اظهارات صورت‌گرفته از سوی مقامات پاکستان و افغانستان و بروز برخی خوش‌بینی‌ها، نگارنده این سطور به دلـایلی که در پی خواهد آمد چشمـ‌انداز روشنی را برای این روابط متصور نیست.

مقامات افغانستانی طی سال‌های اخیر به‌تناوب پاکستان را عامل اصلی ناامنی در افغانستان معرفی کرده‌اند. آن‌ها بر این اعتقادند که اسلـامـ‌آباد با حمایت از گروه تروریستی طالبان اجازه ثبات در داخل کشور را نمی‌دهد.

هرچند اشرف غنی با هدف بهبود بخشیدن روابط تیره‌و تار کشورش با پاکستان عازمـ اسلـامـ‌آباد شده‌ بود و مقامات پاکستانی نیز در اظهارات اعلـامی خویش دولت وحدت ملی در کابل را مورد استقبال قرار داده‌اند اما مشکلـات و چالش‌های دو کشور بسیار بالـاتر از آن است که با این‌گونه سفرها حل‌وفصل شود. اگر این‌گونه می‌بود ملـاقات‌های متعدد (حامد کرزی) رئیس‌جمهور سابق افغانستان از کابل در طول بیش از یک دهه می‌توانست تغییراتی را در این مناسبات به وجود آورد؛ به عبارت دیگر اگر تنها سفرها توانایی راه‌حل امنیت افغانستان بود پس کرزی که در دوران بیش از یک دهه ریاست جمهوری خود 20 بار به پاکستان سفر کرد و محوری‌ ترین اهداف آن‌ها را ایجاد امنیت و تشویق این کشور برای همکاری با صلح افغانستان عنوان می‌کرد، می‌توانست موفق باشد.

این در حالی است که علـاوه بر سفرهای حامد کرزی نشست‌های 3 جانبه نیز بین مقامات دخیل در سیاست خارجی کابل و اسلـامـ‌آباد و کشور ثالثی برگزار شد که علیرغمـ وعده‌های شیرین پاکستان نتیجه مثبتی از سفرهای سیاسی دو کشور حاصل نشد. درگیری‌های لفظی مقامات دو کشور طی سال‌های اخیر همواره موجبات تنش در مناسبات دوجانبه را فراهمـ آورده است.

اتهامات کابل به پاکستان در شرایطی مطرح می‌شود که اسلـامـ‌آباد معتقد است ناتوانی افغان‌ستانی‌هـا در کنترل خط مرزی باعث می‌شود تا شبه‌نظامیان با ورود به خاک پاکستان این کشور را دچار چالش کند. جدیدترین مورد رخ‌داده در این موضوع، اظهارت (سرتاج عزیز) مشاور امنیت ملی دولت پاکستان است که در مصاحبه با شبکه بی‌بی‌سی نه‌تنها حمایت پاکستان از طالبان را رد کرده بلکه شبه‌نظامیان وارد شده به پاکستان را تهدیدی علیه امنیت و صلح و ثبات اسلـامـ‌آباد ارزیابی نموده است. به گفته سرتاج عزیز، حمایت اسلـامـ‌آباد از گروه طالبان به اوایل دهه 90 برمی‌گردد و این گروه در حال حاضر مشکل افغانستان است و ارتباطی به اسلـامـ‌آباد پیدا نمی‌کند. فارغ از این مسائل باید این نکته را نیز مدنظر قرارداد که طالبان افغانستان در بین برخی از احزاب و شخصیت‌های کلیدی پاکستان مورد تأیید است. چنآنچه (مولـانا فضل الرحمان)، یک سیاستمدار پاکستانی و طرفدار طالبان در جریان سفر غنی به اسلـامـ‌آباد، جنگ طالبان در افغانستان را علیه خارجی‌ها و مشروع قلمداد نموده بود.

هرچند ارتش پاکستان چندی پیش عملیات گسترده‌ای به نامـ (ضرب عذب) را برای مقابله با شبه‌نظامیان شمال این کشور آغاز کرد اما این عملیات نتوانست تغییری در استراتژی تروریست‌ها ایجاد کند. از سوی دیگر ارتش نتوانسته یا نخواسته است که به نابودی افراط زدایی در منطقه بپردازد. با وجود این‌که ارتش پاکستان ادعا می‌کند در این عملیات توانسته است با موفقیت زیرساخت‌های تروریست‌ها ازجمله مخفیگاه‌های شبه‌نظامیان، انبارهای ذخیره‌سازی مواد منفجره و تسلیحات، سایت‌های آموزش نظامی و کارخانه‌های تولید مواد منفجره را نابود سازد با این‌حال تکامل ستیزه‌جویی در منطقه خط بطلـانی بر ادعای ارتش است.

کارشناسان معتقدند با عملیاتی این‌چنینی نمی‌توان تروریسمـ و ستیزه‌جویی را ریشه‌کن کرد بلکه دولت باید با برنامه‌ای جامع و بلندمدت در اندیشه ریشه‌کنی افراط‌گرایی برآید. از طرف دیگر افغان‌ستانی‌هـا معتقدند پاکستان پس از آغاز عملیات ضرب و عذب اقدامـ به کوچاندن عملی هزاران تروریست تکفیری از خاک پاکستان به داخل افغانستان و سپس حفر خندق در مرزهای دو کشور به‌منظور جلوگیری از بازگشت آنها کرده است.

نکته دیگری که باید بدان اشاره کرد این است که بحران سیاسی به وجود آمده در پاکستان و تظاهرات ضد دولتی در این کشور بار دیگر نقش و نفوذ ارتش را به‌حد اعلـا رسانید. از دو جهت می‌توان این امر را مانعی در بهبود روابط افغانستان و پاکستان دانست:

موضوع اول نگرانی افغانستانی‌ها این است که سیاست دولت غیرنظامی اسلـامـ‌آباد با استراتژی ارتش این کشور در قبال افغانستان دارای تفاوت‌های عمده‌ای است. عدمـ مبارزه پاکستان با (شبکه حقانی) که همواره شدیدترین حملـات را علیه ولـایت‌های مرزی افغانستان ازجمله (خوست و پکتیا) انجامـ داده است و پایگاه‌های مستحکمی در کشور پاکستان دارد، نشان‌دهنده این موضوع است که ارتش تمایلی به سرکوب دشمنان کابل ندارد.

جنبه دومـ نگران‌کننده برای کابل این است که تقویت ارتش در پاکستان موجب نظارت بیشتر بر سیاست افغانستان می‌شود. کمتر کسی است که به ارتباط مستحکمـ ارتش پاکستان با شبکه حقانی در افغانستان تردید داشته باشد. بدون شک این دو موضوع نگرانی پس از خروج نیروهای غربی از افغانستان شدت بیشتری به خود خواهد گرفت. این احتمال وجود دارد که ارتباط پاکستان با شبکه حقانی پس از خروج نیروهای غربی مستحکمـ‌تر نیز شود. درهرحال این عوامل باعث می‌شود تا مناسبات افغانستان به‌جای این‌که با هند دچار بهبود شود به سمت هند چرخش یابد.

نکته کلیدی در این است که سیاست‌های اعلـانی و اعمالی پاکستان در افغانستان هیچ‌گاه همسان و یکسان نبوده‌اند. مقامات این کشور از یک‌ طرف اعلـامـ می‌دارند که حکومت آینده‌ی افغانستان باید به طالبان در قدرت سهمـ بدهد و مشارکت دادن این گروه به قدرت را تنها راه ثبات افغانستان خوانده است. این در حالی است که این کشور از درک مبارزه با طالبان و تروریسمـ از امریکا و ناتو میلیاردها دالر پول گرفته و در کنار متحدان غربی و خصوصاً امریکا، همواره از تضعیف و نابودی کامل طالبان و تروریست‌ها حرف می‌ز‌ند.

افغانستانی‌ها بر این باورند که حکومت پاکستان همیشه از عدمـ دخالت در امور داخلی افغانستان، رابطه نداشتن با طالبان و مخالفان مسلح دولت‌ یا مبارزه با گروه‌‌های افراط‌‌گرا و تروریسمـ سخن می‌گوید؛ اما کمـ‌‌تر در سیاست‌‌های اعمالی‌‌اش به این وعده‌ها عمل کرده است.

یکی از مسائل مهمی که همواره باعث ایجاد تعارض بین کابل و اسلـامـ‌آباد شده است موضوع خط مرزی (دیورند) است. این مرز که در قرن 19 و توسط انگلستان به افغان‌ستانی‌هـا تحمیل شده است در سال‌های بعدی تاکنون محل مناقشه شدید افغانستان‌ با پاکستان بوده است. این خط مرزی توسط هیچ‌کدام  از دولت‌های بر سر کار آمده در افغانستان به رسمیت شناخته نشده است و به‌تناسب شدت و ضعف این حکومت‌ها همواره ادعاهای تعلق داشتن قسمت‌هایی از ایالت سرحد و ایالت بلوچستان پاکستان که عمدتاً پشتون نشین هستند به خاک افغانستان مطرح شده است. این حرف‌هـا در برخی مواقع با عنوان ایجاد پشتونستان بزرگ به اوج رسیده و حتی درگیری‌هایی را نیز موجب شده است. همین امر نیز باعث شده است تا اسلـامـ‌آباد به تقویت گروه‌های مخالف افغانستان بپردازد.

آنچه تاکنون مایه نگرانی زمامداران پاکستان بوده قبایل پشتون ساکن در دو طرف نوار مرزی دو کشور است. این قبایل با وجود این‌که به لحاظ سیاسی و حقوقی اتباع پاکستان محسوب می‌شوند، پیوندهای قومی و قبیله‌ای خود را با همـ‌مسلکانشان در طرف دیگر مرز حفظ کرده‌اند و بعد از گذشت حدود یک قرن هنوز آرزوی اتحاد و پیوستن دوباره به افغانستان را دارند. درهرحال این امر همواره موجب واگرایی کابل و اسلـامـ‌آباد بوده است.

چشمـ‌انداز

با وضعیتی که امروزه در پاکستان ایجاد شده، این کشور در نظر دارد حضور خود را در مرزهای دیورند تقویت و حتی کانالی به بهانه تأمین امنیت خود و یا جلوگیری از عبور و مرور طالبان حفر کند. درواقع پاکستان بیشتر از اینکه علیه دولت افغانستان موضع بگیرد، بیشتر بر ضد منافع ملی افغانستان موضع گرفته است تا با تأمین شرایط ناامنی در مرزها و گسترش مرزهای خود، وضعیت را به نفع خود شکل دهد.

از طرف دیگر نیز اشرف غنی و دولت وحدت ملی که سیاست خارجی دولت آینده خود را مبتنی بر تعامل و ایجاد روابط دوستانه با جهان تعریف کرده و گفته است، صلح و ثبات افغانستان را در برابر هیچ‌چیزی قربانی نخواهد کرد با چالش‌هایی مواجه است که مهمـ‌ ترین آن طالبان است. طالبان و شبکه حقانی موضع خود را در خصوص  دولت وحدت ملی اعلـامـ و آن را دشمن خود معرفی کرده‌اند؛ بنابراین ادامه جنگ محدودیت‌های جدی برای تأمین امنیت به وجود خواهد آورد.

از سوی دیگر عبداله عبداله و شخصیت‌های نزدیک به او همچنان به اهداف و نیات پاکستان در افغانستان تردید دارند و نگران احتمال وجود ارتباط میان دولت پاکستان با طالبان و افغانستان و شبکه حقانی هستند.

به‌هر حال، این حس بی‌اعتمادی، یک حس دوطرفه میان دو کشور است، به این معنا که حاکمان دولتی و نظامی پاکستان از اینکه افغانستان به پناهگاه امنی برای شبه‌نظامیان طالبان پاکستان و جدایی‌طلبان بلوچ تبدیل شده است، نگران هستند و افزایش حضور و نفوذ هند در افغانستان نیز دلیل دیگر نگرانی اسلـامـ‌آباد در خصوص آینده روابط با کابل است.

نویسنده: احسان تقوایی‌نیا

 







*
*

*



نیز بخوانید

بحران‌های گسترده جهانی و ملل نامتحد


اولین بار چه کسی برای امامـ حسین (ع) عزاداری کرد؟


تقلب، تقلب است، چه دستی و چه ماشینی!


تحرکات افراطیون قومی در جامعه افغانستان


بردگی مدرن در فضای مجازی/ قسمت دومـ


ترکیه و ایران؛ یک راهبرد برای دشمن مشترک


حمله عقاب به خرس و اژدها


ذلیل شدن عاشورا ستیزان


شیعه هر چه دارد از عاشورا است


بردگی مدرن در فضای مجازی/ قسمت اول

بالـا          نشریه انصار ©  |  درباره ما  |  ارتباط با ما  |  پیوندها  |  طراحى و پشتيبانى توسط: شركت شبكه نگاه
استفاده از مطالب اين سايت با ذكر منبع (لينك سايت) مجاز است. فروشگاه اینترنتی نعلبندان